Financiële structuur
Voor de jaren 2023-2024-2025-2026 is er € 600.000 per jaar beschikbaar gesteld om de doelstellingen vanuit de Warmtevisie te behalen. In 2023 is gestart met 4 startdorpen (pilots). In 2024 is hierop voortgebouwd en zijn 3 initiatieven benoemd als 'gouden initiatief', dit zijn de dorpen Balk, Joure en Terherne.
De ondersteuning voor overige initiatieven is in 2024 bescheiden geweest gezien de beperkingen op gebied van capaciteit. Pas halverwege 2024 kon hier weer voldoende invulling aan gegeven worden. Dit heeft effect gehad op de bestedingen in Q1 en Q2 2024 .De budgetten schuiven door naar 2025 en 2026 om alsnog de geplande werkzaamheden en wettelijke taken uit te kunnen voeren.
Wat hebben we bereikt?
In 2024 heeft gemeente De Fryske Marren een belangrijke strategische vraag beantwoord: Welke rol ambieert en kiest de gemeente in de warmtetransitie, en hoe gaat de gemeente om met warmtenet ontwikkelingen. Hierbij is gekozen voor een positieve insteek en een samenwerkende overheidsrol voor de kansrijke gouden initiatieven. De algemene rolbepaling is een rechtmatige overheid waarbij de gemeente initiatieven zal beoordelen langs de geldende wet- en regelgeving.
Daarnaast zijn de ontwikkelingen bij de 'gouden initiatieven' voortgezet. Voor Balk heeft dit geleid tot externe ontwikkelfinanciering vanuit het Nationale Groenfonds en EnergieSamen. In Terherne heeft slechts beperkte voortgang plaatsgevonden vanwege beperkingen in de uitvoering capaciteit. De capaciteit is in Q4 2024 ingevuld om in 2025 weer voortgang te kunnen maken in Terherne. Begin 2025 is er een projectleider aangesteld om het initiatief in Terherne te ondersteunen.
Overige initiatieven binnen de gemeente hebben in 2024 beperktere ondersteuning ontvangen in de vorm van capaciteit. Begin 2025 is het uitvoeringsprogramma opgesteld. Het uitvoeringsprogramma vertaald de doelstellingen uit de vastgestelde warmtevisie naar concrete taken en projecten. De subsidieregelingen voor kleine initiatieven vanuit de Mienskip op het gebied de warmtetransitie wordt in Q2 2025 ter besluitvorming voorgelegd. Door het ontbreken van een juridisch kader in 2024 was er geen juridisch volhoudbare grondslag om de overige initiatieven adequaat met capaciteit te ondersteunen.
Context en achtergrond
Bovenstaande acties dragen bij aan de doelstelling van de gemeente om in 2050 aardgasvrij te zijn, en in 2030 al 20% aardgasvrij binnen de bestaande bebouwde omgeving. Dit sluit nieuwbouw uit waarbij al gekozen wordt voor gasloze ontwikkelingen. Gemeenten zijn wettelijk verplicht om de regie te voeren om de bebouwde omgeving te verwarmen met duurzame alternatieven in plaats van aardgas.
Trends en ontwikkelingen
In 2026 moet de gemeente een nieuw Warmteprogramma vaststellen als opvolging van de vastgestelde Warmtevisie. Deze zal grotendeels in 2025 geschreven worden, hiervoor heeft het NPLW een ondersteuningsaanbod gedaan aan alle gemeenten. Hier is door alle Friese gemeenten positief op gereageerd en middels schrijfsessies wordt hier in 2025 aan gewerkt.
De landelijke overheid heeft sinds het aantreden geen (significante) wijzigingen aangebracht voor de doelstellingen van de warmtetransitie. De verwachting is dan ook dat de doelstelling ongewijzigd blijven voor onze gemeente.